De woningbouwcrisis houdt velen van ons bezig. Als bouwketen hebben we er allemaal mee te maken, maar persoonlijk raakt het ook velen. Van inwonende kinderen verknocht aan hotel papa-mama, vrienden die couchsurfen tot ouders met een veel te groot huis. Woonruimte is misschien wel beschikbaar op papier, maar onevenredig verdeeld.
Energie als sleutel
Energie is één van de puzzelstukjes in deze complexiteit. Op vele manieren zelfs: een energiesysteem is de sleutel tot netbewust wonen, CO2 reductie en gemak, comfort en kostenreductie. Als we het systeem simpel houden, bespaart het in de realisatie. Als het energiesysteem zuinig is, bespaart het in de exploitatie. Als je het bovendien slim organiseert, dan kun je ook nog eens sneller en minder complex produceren. Win-win.
‘Energie’ is daarmee een belangrijke component in de woningbouw en zeker in de geïndustrialiseerde bouw. Modulaire systemen kunnen sterk bijdragen aan kwaliteit, snelheid en kostenreductie.
Om deze reden organiseerde wij als ontwikkelaar en producent van warmtepompsystemen, een dialoogsessie met de hele bouwketen: van architect, ai-expert, installateur, gemeente tot de woningzoekende zelf. Centrale vraag: Wat is volgens hen de sleutel tot versnelling? Meer techniek of productiecapaciteit? Meer ruimte? Soepelere processen?
Grootste uitdagingen
De grootste uitdaging van de huidige woningcrisis ligt in beschikbaarheid van woningen, ruimte en stroomaansluitingen. Maar ook in cbetaalbaarheid en de belemmering van regelgeving. Processen verlopen daarmee traag en zijn taai. En regelgeving is strikt en voortdurend in verandering. Snelheid maken is daardoor lastig. Hiermee raakt de markt op slot, waarmee doorstroming ook moeizaam gaat. Ouderen, vaak in een te grote woning, willen maar amper verhuizen. Vaak zijn ze verknocht aan hun huis en vitaal genoeg om er te blijven wonen. Kortom: er is weliswaar tempo in de bouwproductie, maar de vraag en de context zijn uiterst dynamisch en niet te matchen.
Maar wat is dan precies de uitdaging? En hoe we kunnen daar als keten op inspelen?
Conceptenwoningen zijn niet zomaar de oplossing, zij zijn een middel om tijd te winnen, foutgevoeligheid te reduceren, duurzaamheidseisen te halen, kosten te reduceren en de bouwplaats te vereenvoudigen. Daarmee zal ‘de conceptwoning’ vooral moeten staan voor een bundeling en menukaart van ingrediënten om het doel te bereiken: van de kant-en-klare fabriekswoning tot deelmodules die aansluiten op de desbetreffende bouwopgave. Van wand, inbouw, warmtepomp tot woning. In de fabriek, seriematig en met behulp van nieuwe technologie geproduceerd. Pas binnen die flexibiliteit kan geïndustrialiseerde bouw daadwerkelijk bijdragen aan versnelling en aansluiting vinden op specifieke lokale eisen.
Los van bouwmethoden is er uiteraard veel meer aan de hand.
Er is weinig doorstroming en publieke processen duren lang. Kijkende naar de doorstroming, dan ligt een belangrijke factor bij ouderen die in grotere koopwoningen wonen. Toch is die verhuis-opgave niet zo simpel: de vaak vitale ouderen voelen zich helemaal niet thuis in de gelijkvloerse en kleinere zorgwoning. Ze wonen liever beneden in hun grote huis, dan voor hetzelfde geld in een appartement met een krap balkon. Theoretisch zouden ze hun woning kunnen splitsen waarmee ze de weg vrijmaken voor inwonende (klein)kinderen. Het inwonen, ooit de normaalste zaak van de wereld, zou daarmee de jaren vijftig doen herleven. Zo kan op verschillende manieren wel wat extra ruimte worden gevonden: bij ouders in, tegen flats verdicht aan, boven winkels, in oude kantoren of zelfs klimaat adaptief op het water. Aan mogelijkheden geen gebrek. Zo kan de woningmarkt met speldenprikken worden aangejaagd.
En toch als grootste en meest complexe uitdaging tijdens deze dialoog worden lokale capaciteit, procedures en regels genoemd. Plannen zijn vaak al gedetailleerd ontworpen, waarmee gestandaardiseerde bouwmethoden veel aanpassingen vergen. Standaard is niet meer standaard, laat staan schaalbaar. Dat kost tijd. Ook van publieke partijen. Die tijd en capaciteit is er niet altijd. Ook zijn regels tussen gemeenten soms verschillend. Flexibiliteit en maatwerk, versus standaardisatie en schaal, het blijft een lastige puzzel.
Route naar de toekomst
De woningbouwcrisis is een meervoudige en ingewikkelde uitdaging. Door vroegtijdig de kwaliteit en kaders scherp te hebben, en als keten samen om tafel te gaan, kun je tot snellere en kwalitatief betere oplossingen komen. Dit start al in de tenderfase: de markt mag meer ruimte krijgen om oplossingen te bedenken, vroegtijdig te veel details en randvoorwaarden werken averechts. Zo zou je zelfs stedenbouwkundig meer ruimte moeten laten, zodat standaardisatie wel mogelijk is. En in die samenwerking is de samenstelling van het publiek-private team van groot belang. Een vast team zorgt voor continuïteit, kennisopbouw en snelheid. Die menselijke kant van de woningbouwcrisis blijft soms onderbelicht en vergt goed opdrachtgever- en opdrachtnemerschap.
De warmtepomp als schakel
Gebiedsniveau: naar een systeem
De installatie van een woning vormt een flinke schakel in snelheid en betaalbaarheid. Als sleutel in de energievoorziening kan het bovendien meebewegen met de stroombeschikbaarheid. De individuele warmtepomp functioneert daarmee als schakel in een groter systeem van met elkaar communicerende pompen. Bij elkaar opgeteld en dynamisch ingeregeld, leveren zij meer capaciteit van warmte, en natuurlijk ook koeling, op. Daardoor ontstaat een veel netbewustere vraag, waarmee in gebiedsontwikkeling en zelfs bestaande wijken heel andere uitgangspunten kunnen gaan gelden. Dit energiemanagementsysteem is deels nog toekomstmuziek, maar Qvantum ontwikkelt juist met dat vizier niet alleen individueel slimme warmtepompen, maar netwerken en systemen. Tip van de ochtend: beschouw de stroomvoorziening in gebiedsontwikkeling gelijk als warmtevoorziening, zo tackle je meerdere uitdagingen.
Woningniveau: simpele ingreep met grote gevolgen
Toch kan de warmtepomp in algemene zin nog beter, zo blijkt ook deze ochtend. Het ‘apparaat’ zelf zou zich moeten vergelijken met de koelkast: onmisbaar in elk huis, makkelijk te plaatsen, aantrekkelijker om te zien en duidelijk wat betreft bediening en terugverdientijd. Ook is een slimme inregeling met andere apparaten in huis nodig. Zou de warmtepomp daarnaast het gehele installatieontwerp kunnen versimpelen, en bepaalde leidingen of andere maatregelen overbodig kunnen maken, dan ontstaan integrale voordelen. Alhoewel BENG eisen steeds meer vragen en tot stapeling van installatiemaatregelen leidt, zou de warmtepomp juist de simpele low tech oplossing kunnen zijn. Koelen, verwarmen, tapwaterlevering en zonder ingewikkelde andere maatregelen. Gelukkig speelt de Qvantum warmtepomp hier op in.
Conclusie
De woningbouwcrisis hebben we niet opgelost, helaas. Toch is er met deze ronde tafel een belangrijk inzicht herbevestigd: er is veel winst te behalen wanneer de keten met elkaar in gesprek gaat. In een korte tijd ontstaat er veel wederzijds begrip, zien we meerdere kansen om samen te werken en zo biedt deze gezamenlijkheid een veel betere uitgangspositie. Het helpt om regelmatig en vroegtijdig in gesprek te gaan en oplossingen en uitgangspunten te toetsen. Al naar gelang de projectfase toets je breder of gedetailleerder. Het op tafel leggen van uitgangspunten, voorwaarden en mogelijkheden leidt tot sneller en beter inzicht in de ware problematiek. Ketensamenwerking, publiek en privaat, is en blijft een belangrijke sleutel naar de toekomst.
Wil je met ons doorpraten over de versnelling in de woningbouw, neem contact op via https://www.qvantum.com/nl/sales/.
